Sultan sazlığı, İç Anadolu Bölgesinde Kayseri il sınırları içerisinde Develi, Yahyalı ve Yeşilhisar ilçelerinin oluşturduğu üçgen içerisinde bulunmaktadır.

Alanın kuzeyi Erciyes (3916 m) dağı, doğusu Develi, Akpınar, Çiçekliyurt (2074-2057 m.) dağları, Güneyi Toros silsilesine bağlı Aladağlar (ort 3373 m) ve Elmalı dağları (2235 m) ile Batısı Kartalkaya (1958 M) ve İncil (1759 m) dağlarıyla çevrilidir.

İŞLEV VE DEĞERLERİ 

Sulak alanlar, biyolojik çeşitlilğin ve ekolojik dengenin korunması ve deeevamlılığının sağlanması yönünden büyük öneme sahip ekosistemlerdir.Yeraltı suyunu reşarj ve deşarj ederek, taşkınların yokedici etkisini azaltarak, taban suyunu dengeleyerek bulundukları bölgenin su rejimini düzenlerler. Yine bulndukları çevrenin nem oranını yükselterek başta yağış ve sıcaklık olmak üzere yerel iklim elemanları üzerinde olumlu etki yaparlar. Tortuları, besin maddelerini ve sehirli maddelir alıkoyarak su kalitesini yükseltirler. Sulak alanlar aynı zamanda tropik ormanlarla birlikte yeryüzünün en fazla biyolojik üretim yapan ekosistemleridir. Bu nedenle, gerek ekolojik değeri, gerekse ticari değeri yüksek değişik türden binlerce canlının yaşamasına olanak sağlarlar. Bu özellikleri itibarıyla tüm dünyanın doğal zenginlik müzeleri olarak kabul edilmektedirler. Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar, bu alanları çevreleyen çayır, mera ve step alanları gibi değişik karakterdeki habitatlardan oluşan Sultan Sazlığı, zengin besin varlığı ile başta su kuşları olmak üzere barındırdığı yaban hayatı yönünden, sadece ülkemizin değil Avrupa ve Ortadoğu'nun da en önemli sulak alanlarından birisidir.  Bu özellikleri itibarıyla Sultan Sazlığı sulak alanlar ekosistemindeki karmaşık ilişkiler ve doğanın yaratıcı gücünü ustalıkla sergileyen eşi bulunmaz dev bir açık hava laboratuvarıdır. Bu nedenle, ünü ülke sınırlarını aşan alanı, her yıl binlerce doğa sever kuş gözlemcisi, bilim adamı ve araştırmacısı ziyaret etmektedir.  Sultan Sazlığı, yarı kurak ve kurak iklimin hakim olduğu İç Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, kararlı bir taban suyu ve sürekli nemli bir ortam yaratarak, kurumuş bozkırlar arasında güzel bir vaha görünümü sergilemektedir. Bu durum, yaz ortası ve sonunda hayvanların beslenmesine olanak sağlayan elverişli bir ortam oluşturmaktadır.  

FLORA VE VEJETASYON 

Yarı kurak iklim karakterine sahip olan yörede step ya da bozkır bitkileri hakimdir. Havza tabanında seyrek bitkilerden oluşan bir bozkır manzarası vardır. Çöl gölünün doğusunda, Yay gölü çevresinde ve güneydeki Örtülüakar Sazlığında bataklık bitkileri geniş yer tutmaktadır. Havzadaki bozkır bitkilerinin büyük bölümü kısa ömürlüdür. Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, çayır ve meralar, tarım alanları ve stepler gibi farklı ekolojik karakterdeki habitatların varlığı, alanda zengin bir floranın oluşmasını sağlamıştır.  Alanda yapılan çalışmalarda, 47 familyaya ait 65 cins ve 177 adet tür tespit edilmiştir 

FAUNA VE ORNİTOLOJİK ÖNEMİ 

Sulak alan ekosisteminde ve alanı çevreleyen geniş step alanlarında yapılan araştırmalar sonucunda Hymenopterlerden 35, Odonatalardan 6, Molluskalardan 19, Pisceslerden 3 Amphibialardan 3, Reptililardan 10, Mammalialardan 21 tür tespit edilmiştir.  Alanda görülen başlıca memeliler, kirpi, bataklık sivri faresi, yarasa, kurt, tilki, gelincik, alaca sansar, tavşan, kör fare, orman sıçanı, üce dağ sıçanı, dağ sıçanı, koşar fare, su faresi, adi tarla faresidir. Göl ve sazlıklarda kuşların beslenmesi için bol miktarda kurbağa ve semender larvaları ile küçük balıklar bulunmaktadır. 

Ornitolojik Önemi 
Sultan sazlığı barındırdığı kuş varlığı ile Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli sulak alanlarından biridir. Yoğun saz ve bitki örtüsüyle kaplı, besin maddesi bakımından oldukça zengin tatlı su ekosistemi; tatlı su ekosistemi ile ekolojik olarak ilişkili tuzlu su ekosistemi farklı ekolojik istekleri olan değişik türde, çok sayıda kuşun beslenmesi, barınması, konaklanması ve kuluçkaya yatması yönünden olağanüstü değerlere sahip ideal ortamlar oluşturmuştur. Anadolu yarımadası üzerinde birleşen, Afrika, Asya ve Avrupa kıtaları arasında süregelen iki kuş göç yolu üzerinde bulunması, Kış varlığı yönünden ülkemizin en önemli sulak alanlarından Tuz gölü, Seyfe gölü ve Ereğli sazlıkları ile ılıman iklim koşullarına sahip Akdeniz kıyı sulak alanlarına yakın olması, Sultan sazlığına kuşlar için vazgeçilmez bir sulak alan olma özelliği sağlamaktadır. Bölgede 301 kuş türü tespit edilmiştir. Bunlardan 69 tür düzenli olarak, 18 tür ise olağan dışı hallerde burada kışlamakta veya göç sırasında uğramaktadır. Kuluçkaya yatan tür sayısı 119 dur. Sultan sazlığı, nesli tehlike altında olan küçük karabatak, dikkuyruk ve yaz ördeği'nin ülkemizdeki önemli üreme alanından biridir. Alanda kuluçkaya yatan diğer önemli kuş türleri, alacva balıkçıl, kaşıkçı, çeltikçi, boz ördek, kılıçgaga, macar ördeği, paspaş patka, akça cılıbıt, büyük cılıbıt, bataklık kırlangıcı, mahmuzlu kız kuşu, gülen sumru, küçük sumru, bıyıklı sumru, bahri, küçük balaban, boz kaz, çamurcun, yeşilbaş, çıkrıkçın, elmebaş patka, sakarmeke, sumru, bağırtlak ve ak kuyruklu kız kuşu, karabaş martı, ince gagala martı ve uzun bacakdır. Flamingo bölgede düzensiz olarak üremektedir. En son 1970 yılında Yaygölündeki adalarda 1500 çift civarında kuluçkaya yattığı bilinmektedir. Göç mevsiminde bazı kuş tolulukları büyük sayılara ulaşmaktadır. Kuşların toplanma dönemi olan Eylül ve Ekim aylarında toplam kuş miktarı yarım milonu aşmaktadır. 9-11 Eylül 1997 tarihlerindee Yay gölünde 185.000 civarında flamingo sayılmaşıtır. Bu rakam bugüne kadar alanda bir defada gözlenen en yüksek sayıdır.  

TARİHİ VE KÜLTÜREL DEĞERLER 

Çevrede yapılan araştırmalar yöredeki yerleşimlerin çok eskilere dayandığını göstermiştir. Yöredeki höyüklerde yapılan kazılarda, ilk Tunç Çağına ait buluntular ele geçirilmiştir. Bölge Hitit ve Roma dönemlerinden kalma yapıtlar açısından zengindir. Fraktin Anıtı ile İmamkulu Anıtında fırtına tanrısı ile Hitit Kral ve Kraliçesini betimleyen fiüler vardır. Develi İlçesinde 13. y.y. dan kalma Türk-İslam dönemine ait yapıtlar bulunmaktadır.  

İNSAN AKTİVİTELERİ

Tarım 
Yöre halkının en önemli geçim kaynağı tarımdır. Sulama yapılan alanlarda da daha çok ayçiçeği ve şeker pancarı yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sulu tarıma geçişle birlikte sebze tarımı ve meyvecilik yaygınlaşmıştır.  

Hayvancılık 
Yörede hayvancılık halkın ikinci derecede geçim kaynağıdır. Alanda yer alan mera alanlarının büyük bir kısmı tarıma açılmış, bir kısmının ise bitmiş işletmeleri nedeniyle doğal yapısı bozulmuştur. Alanda yer alan geçici sulak çayırlarda kış mevsimi hariç otlatma yapılmaktadır. Çevredeki bozkırlarda koyun, bataklık alanlarda ise inek ve manda gibi büyükbaş hayvan otlatılmaktadır. Sultan sazlığı civarındaki yerleşim yerlerinde yaklaşık 24.000 büyükbaş ve 38.000 küçükbaş hayvan olmak üzere toplam 62.000 hayvan beslenmektedir.  

Sazcılık 
Sultan Sazlığında saz kesimi yaygın olarak yapılmakta olup, yılda yaklaşık 1500 ton saz kesilmektedir. Kesilen sazların büyük kısmı yurt dışına ihraç edilmektedir. İhraç edilen saz miktarı yılda yaklaşık 300.000 bağı (her bağ 200-400 adet) bulmaktadır. 1995 yılında Sindelhöyük kasabasında saz bağlama ve depolama tesisi kurulmuştur. Ayrıca yörede dam malzemesi ve hayvan yemi olarak kullanılan sazlar bölge için önemli geçim kaynağı oluşturmaktadır. Daha çok Ağustos-Eylül aylarında Phragmites australis ve Thypha cinsine ait türleri kesilmektedir.  

Avcılık 
1982-1983 av sezonundan sonra avlanma bütün alanda tamamen yasaklanmıştır.   

KORUMA VE YÖNETİM  
1971 yılında alanın Orman Bakanlığı tarafından "Su Kuşları Koruma ve Üretme Sahası" olarak ilan edilmesini takiben koruma çalışmaları başlatılmıştır. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 1970'li yıllarda alanın tamamının drene edilerek kurutulması planlanmıştır. Ancak, gönüllü kuruluşlar ile kamu kuruluşlarının çabaları sonucunda proje revize edilmiş ve Yay gölündeki su kotunun 1070,80 m'de tutulması karara bağlanarak, alanın kurutulması önlenmiştir.  Sultan Sazlığının korunması ve bölge halkının ekonomik çıkarları ile arazi kullanım dengesinin kurulması amacıyla saha için 1994 yılında bir Master Plan yaptırılmıştır. Sahadaki koruma çalışmaları Adana Milli Parklar ve Av-yaban Hayatı Başmühendisliğine bağlı bir şeflik tarafından yürütülmektedir.  

KAYNAK: (1998) T.C.Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü Yayını