YAHYALILI ALİMLER

 

     Yahyalı için kullanılan "evliyalar diyarı" tabiri kuru ve boş bir laf olmasa gerek. Tarihinin derinliklerinden gelen İslami terbiyeyle yoğurulan Yahyalı insanı; inançlı, dürüst, misafirperver, vatansever, yoksul ve düşkünün yardımına koşmayı bir ibadet sayan karakterdedir. Bu temiz ve yüksek duyguların oluşmasında şüphesiz, bir ağacın dalları gibi aynı kökten gelmelerinin, yani temelde akraba olmalarının da payı büyüktür. Ayrıca çoğunun isimleri bile unutulmuş olan Yahyalı'lı din alimlerinin, Yahyalı insanına verdiği tasavvufi terbiye, hiç bir zaman gözardı edilemez. Merkezde 26, kasaba ve köylerde 41 olmak üzere toplam 67 camii, merkezde 2, kasaba ve köylerde 6 olmak üzere toplam 8 Kur'an Kursu bulunmaktadır.

 

Havace H.Mustafa Efendi (K.S.)(1869-1932)

 

     Kayseri Camiikebir mahallesinde 1869 yılında dünyaya geldi.İlk tahsilini mahalle mektebinde, medrese tahsilini de Melikgazi Medresesi'nde, Kızıklı Hacı Kasım Efendi ve Damat Halil Efendi'den tahsil etmiştir. Yahyalı'da H.Yahya Efendi medresesi'nde müderris olarak çalışmış, bilahere Yahyalı halkı kendisine hususi medrese inşaetmiştir.Yüzlerce talebe-i ulum yetiştirmiştir. Osmanlı sondönem Yahyalı alimlerinin, hemen hepsinin hocasıdır. Daha sonra Kayseri'ye dönerek inzivaya çekilmiş 1932'de Hak'ın rahmetine kavuşmuştur.Kabri Seyyid Burhaneddin Türbesi arkasında, ağabeyi Hacı Zühtü Efendi'nin kabrinin yanıbaşındadır.En belirgin yönlerinden biri de; gelip geçerken yerde gördüğü kağıt parçalarını toplayıp, çiğnenmeyecek şekilde muhafaza etmeleridir.

 

  

Sandık Hoca (Ali Sandık) (1866-1942)

 

1866 Yılında Yahyalı'nın Gazibeyli Mahallesinde doğan Sandık Ali Hoca küçük yaşlarda ilim tahsil etmeye başladı.Ana adı Halime, baba adı Osman'dır. Yahyalı medreselerinin hemen hepsinde okudu ve arapça, akaid, fıkıh, tefsir gibi İslami ilimlerde kendisini yetiştirdi. Fahri vaiz ve imam-hatip olarak da görev yapan Hoca, çok sayıda talebe okuttu. Yahyalı ve köyleri camilerinde 35 yıla yakın vaaz ve nasihat verdi.16 Nisan 1942'de vefat eden Sandık Ali Hoca, tahmin ve hislerinde yanılmayan, ileri görüşlü, feraset sahibi bir din adamı idi.

 

 

Hacı Ömer Hoca (Özsoy)(1880-1963)

 

Ana adı Emişe, baba adı Hasan olan H.Ömer Hoca, 1296 (M.1880)yılında Yahyalı'da doğdu. Bilhassa tefsir, hadis, fıkıh dallarında kendisinden istifade edilebilcek bir birikime sahip olan Hoca Camiikebir Medresesi müdavimlerindendi.İcaze- tini bu medresenin müderrisi H.Ali Rıza Efendi'den alan hoca, bir çok da talebe okutmuş, 23 Kasım 1963 günü Hak'kın rahmetine kavuşmuştur.

 

Dırnı Hafız (Ali Boyacı)(1888-1934)

  

1304 (M.1888) Tarihinde Camiikebir mahallesinde doğdu. Ana adı Hatice, baba adı İbrahim'dir.Genç yaşta vefat eden Dırnı H.Ali Hoca, bu kısa ömründe Camiikebir Medresesi'nde birçok talebe yetiştirdi. Kendisi Müderris H.Ali Rıza Hoca'nın talebelerindendir. 2 Mart 1934 günü Hak'kın rahmetine kavuşmuştur.

  

 

H.İzzet Hoca (Bilici)(1888-1967)

  

       1304 (M.1888)'de Yahyalı'da doğdu.Ana adı Anakız, babası büyük alim H.Ali Rıza Efendi'dir.Hakkında ne yazık ki yeterli bilgiyi edinemediğimiz H.Ali Rıza Efendi, doğu dillerinin bir kaçını bilen, çok sayıda talebe yetiştirmiş bir zat olup aynı zamanda günümüzdeki Camiikebir'in de banisidir.Hoca efendi ilk derslerini Camiikebir medresesinde babasından görmüş, daha sonra kUraç Hafız'dan hafızlık icazeti almıştır. Kurtuluş Savaşı yıllarında sekiz yıl askerlik yapan Hoca, askerlik dönüşü Camiikebir imam-hatipliğine başlamış,bu görevini vefatından kısa bir süre öncesine kadar devam ettir- miştir. Aynı zamanda 50'ye yakın hafız yetiştiren İzzet Hoca, bilhassa gür sesi, herkese "efendi" diyerek söze başlaması ile tanınır.

      27 Temmuz 1967 günü Hak'kın rahmetine kavuşan Hoca'nın kabri,Yahya Gazi Türbesi haziresinde,babsı H.Ali Rıza Efendi'nin kabirleri yanındadır

 

 

Kasır Mustafa Hoca Efendi(Bağcı)(1867-1957)

 

     Boyu kısa olduğu içinmedrese arkadaşları tarafından verilen Kasır lakabı ile tanınmıştır. Niğde doğumlu olup 25 yaş Yahyalı'ya medrese öğrenimi için gitmiştir. Kayseri'li H.Mustafa Efendi'den arapça tahsil eden Kasır Hoca, Yahyalı'nın mahalle ve köylarinde fahri imamlık yaptı. Denizovası köyünde 10 yıl kaldıktan sonra Gazibeyli mahallesinin Bektaşlı semtine yerleşen Kasır Hoca (R.A.) yol arkadaşlığı yaptığı kimselere iman tazelemesiyle de tanınır. Hayatında üç kez evlilik yapan Hoca, devamlı merkebiyle gezer, halkın saygı ve hürmetinden mahçup olurdu.

      1957 yılında, 90 yaşları civarında vefat etmiştir.Çeşit- li kerametleri olduğu söylenir."Kasır Hoca bir gün merkebiyle gezerken köpek tarafından ısırılır.Mahalledeki kadınlar yara- sını pansuman ederken Hoca;köpeğin kendisini haksız yere ısır dığını, köpekte hakkı olduğunu söyler ve beddua eder. Köpek birkaç saat sonra ölmüştür".

 

 

Yahya Efendi (Uyar)(1872-1949)

 

 Baba adı Aziz, ana adı Emişe olan Yahya Efendi, 1289 (M.1872)'de Yahyalı'da doğdu.Uzun süre görev yaptığı Gazibeyli medresesine, Yahya Efendi medresesi denmiştir. Daha sonra Gazibeyli mescidinde de fahri imam olarak vefatına kadar çalıştı.

 Cumhuriyete geçiş dönemi ilk kuşak din adamlarından olup bir çok talebe yetiştirmiştir. Yahya Efendi, 13 Aralık 1949 günü Hak'kın rahmetine kavuşmuştur.

 

  

Hafız Veli Hoca (Türkmenoğlu) (1882-1950)

 

      Kayserili Hacı Mustafa Efendi'nin talebesi olarak, medrese tahsilini Yahyalı'da, olgunluk tahsilini İstanbul'da tamamladı. arapça Farsça ve Hafız-ı Kur'a dan icazet aldı. Cumhuriyetin ilk yıllarında öğretmenlik de yapan Hafız Veli Hoca (R.A.), bilahere din hocalığını tercih etti.

     Güreş sporu ile de ilgilenen Hafız Veli Hoca, bilhassa hat ve tezhip sanatında da kendini yetiştirmiştir. Hafız Veli Hoca 4 Eylül 1950 günü Hak'kın rahmetine kavuşmuştur.

  

 

Mustan Hoca (Erdoğdu) (1880-1952)

  

Kılavuzoğulları'ndan H. Mehmed Efendi ile Hatice hanımın oğlu olarak, M.1880 tarihinde, Yahyalı'nın Madazı mahallesin- de dünyaya geldi.İlk tahsiline Camiikebir medresesinde başladı.Gazibeyli Yahya Efendi medresesinde devam etti Bu medrese- nin tanınmış müderrisi Kayseri'li H.Mustafa Efendi gidince O'nun görevini, medreseler kapatılıncaya kadar (3 Mart 1924) devam ettirdi.

  

İlmi ile tebarüz etmiş alim ve fazıl bir zat olan Mustan Hoca Efendi (R.A.), Osmanlı-Cumhuriyet geçiş dönemi din bilginlerinden olup, arapça ve farsçaya hakimdi. Vefatına kadar Yahyalı'da fahri vaiz olarak görev yapmış, Yahyalı'nın manevi şekillenmesşnde önemli rol üstlenmiştir. 22 Mart 1952 günü 72 yaşında hayata gözlerini kapamıştır.

 

 1891'de Yahyalı'da doğan Mustafa Fazlı Hoca uzun süre Boyacılı-Velihacılı mescidinde imamlık yaptı. Menemen olayı (Aralık 1930) üzerine, arkadaşları H.Mustafa Dinç, Kılavuz Hafız ve Süleymanfakılı köyünden Hafız Kahya ile birlikte İs- tiklal Mahkemesi'nde yargılandı ve beraat etti.

  

11 yıl Develi'de, Camiikebir imamlığı görevinde bulunduktan sonra Yahyalı'ya dönen H.Mustafa Fazlı Hoca iki yıl sonra tifo hastalığına yakalandı. 5 Mayıs 1945'de vefat ettiğinde 54 yaşındaydı.

 

  

Şeyh H.Mustafa Hulusi Efendi(Dinç)(1883-1936)

 

Babası H.Ahmed Efendi, annesi Ümmügülsüm hanımdır.H.1301 (M.1883)'de Yahyalı'da doğdu. H.Mustafa Hulisi Efendi (K.S.) Esad-ı Erbili Efendi'nin halifesidir.30 Sene Kadiri,10 sene de Nakşibendi halifeliği yapmıştır.

 

Trablusgarp'ta ilim tahsili yapmış, Kayserili Müderris H.Mustafa Efendi'den icazet almıştır.Bir çok kerametleri zuhur eden büyük bir zattır. Yaranları Kılavuz Hafız ve Fazlı Hoca Efendi ile birlikte Yahyalı ve çevresinde irşad faaliyetlerini sürdürmüşlerdir.

Me'mur mahlası ile dini,tasavvufi şiirler de yazan H.Mus- tafa Hulusi Efendi 15 Ağustos 1936 günü Hak'kın rahmetine kavuşmuştur.

 

 

Kılavuz Hafız İbrahim Hoca (Gözbaşı)(1904-1942)

 

     1904 yılında Yahyalı'da doğdu. Yaranları Şeyh H.Mustafa Hulisi Efendi ve Fazlı Hoca ile birlikte Kayseri'li müderris H. Mustafa Efendi'den ilim tahsil ettiler.Yahyalı ve çevresi- nin irşadında,büyük payı olan din alimlerimizdendir. Kılavuz Hafız Efendi (R.A.) 7 Ocak 1942'de 38 yaşında Kirazlı köyünde vefat etti.

 

Malak Hafız (Özgün)(1910-1982)

  

     1910 Yılında Yahyalı'nın Tombaklı mahallesinde doğdu.Yak- laşık 30 yıl imamlık yaptı ve aşiret çocuklarını okuttu.Tombaklı mahallesinde bir mescidi vardı ve fahri imamlık yaptı. Mescidin merdiveninden düşen Malak Hoca kalça kemiğinin çıktığını farkedemedi ve 11 yıl yatağa mahkum oldu. Kayseri'de ameliyet olduktan sonra da ayağı bükülmez hale gelince ömrünü evinde geçirdi. Şifa amaçlı muskalar da yazan Malak Hoca kendisine ait "Büyük Dua Kitabı" kaybolmuştur. 1982 yılında 72 yaşında vefat etti.

 

  

H.Hasan Dinç Efendi (K.S.) (1914-1987)

  

     1914 Tarihinde Yahyalı'da doğdu. Esad-ı Erbili hazretlerinin (K.S.) halifesi olan, babaları Mustafa Hulusi Efendi'nin sohbetlerinde yetişti.Çok küçük yaşlarda benliğine tasav vufi terbiyeyi sindirdi. Yahyalı'nın manevi şekillenmesinde şüphesiz en büyük pay O'nundur. Ömrünün 50 yılını Adana, Kozan, Ceyhan, Niğde, Ürgüp, Develi, Yahyalı camilerinde fahri olarak nasihatlar ve irşad faaliyetlerinde geçirdi.

  

     Müşidi Mahmut Sami Efendi (K.S.)Hazretlerinin 1983'de vefatları üzerine Nakşibendi şeyhliğine getirildi. Kutbiyyet makamına yükselen büyük zat, 26 Ocak 1987'de Kayseri'de Hak'kın rahmetine kavuşmuştur. Kabri Kavacık mahallesinde kendi yaptırdığı Kalender camiindedir.

 

  

H.Osman Özkan (1921- 1996)

 

 Abdullah oğlu H. Osman Özkan H.1339 (M.1921)'da Yahyalı'da doğdu. İlkokulu bitirdikten sonra İstanbul'da aşere takrib tahsili yaptı. Yahyalı, Ulus (Zonguldak), Çamardı(Niğde) müftülüklerinde bulundu.

  

Kayseri ve Niğde'de,imam-hatip tahsiline devam eden Yahyalılı gençleri yaz tatilinde fahri olarak okuttu. Yahyalı camilerinde verdiği vaazlarla insanımızın eğitilip, şekillen- mesinde önemli görevler üstlendi.Bilhassa arapçaya vukufu ile tanınan H.Osman Özkan, Yahyalı'da Müftü Hoca namıyla bilinir. 1974'de emekliye ayrıldıktan sonra üç kez ameliyat geçiren, muhterem zat, 1985 yılında Vücühat-ı Kur'aniyye adlı eseri basılmamıştır.

 

  

H. Hasan Türkmenoğlu (İPEK HOCA) (1959 - 2002)

 

      Yahyalı'da İpek Hoca namıyla tanınan H.Hasan Türkmenoğlu Hafız Veli Hoca'nın oğlu olup,1926 yılında Yenice mahallesin-de doğmuştur. İlkokulu bitirdikten sonra imamlık imtahanını kazanarak 1953'de Yenice camii'nde göreve başladı.1959 yılında da Yahyalı vaizliği'ne atandı.

      Şahsi gayret ve çalışmalarıyla Osmanlıca, Arapça ve Farsçayı öğrenen H.Hasan Türkmenoğlu; fıkıh, kelam, hadis,tefsir ilimlerinde araştırmacı ve tenkitci bir din adamı olarak eserler vermeye başladı. Eser ve çalışmalarının konularını,daha çok toplumun sosyal ve dini problemleriyle, çare yolları oluşturur. Bir çok defa yurt dışında da görev alan H.Hasan Türkmenoğlu, 1982'de emekliye ayrıldı.   

Fıkhi ve tasavvufi sahadaki eserleri, henüz basılmamış olup, şunlardır;

 

1.Cem-iTakdim ve Cem-i Tehir(Şafii ve Hanbeli Mezhepleri'ne göre).

2.Talak Meseleleri ve Çıkış Yolları.

3.Hanefi Mezhebi'nde Taklid.

4.Dört Mezhebe Göre Cenazenin Defninde Gecikme.

5.Tasavvufta Hırka Giyme.

6.Üçler,Yediler,Kırklar(İbn-i Abidin'den tercüme).

7.Hülasat-üt Tahkik Fi Beyanı Hükmü-t Taklid ve Telfik (Nablusi'den tercüme).

8.Tasavvufun lüzum ve İslam'daki Yeri(İmam-ı Şarani'nin Tabaka't-ül Kübra'sından tercüme).

 

Ali Ramazan Dinç Hoca (1955 - )

1955 yılında Kayserinin Yahyalı ilçesinde  doğdu. İlk öğrenimini Yahyalı'da, orta öğrenimini Kayseri İmam Hatip Lisesi'nde, yüksek öğrenimini ise Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde ikmal etti. Rûhi eğitimiyle hal ehli insanlar özellikle ilgilendiler. Onların deyimiyle; "Bir gül fidanı gibi itinayla yetiştirildi." Ali Ramazan Hoca Efendi çok küçük yaşlarda iken, kabiliyetini keşfeden merhum Ramazan oğlu Mahmut Sami (k.s.) hazretlerinin teveccühüne mazhar oldu.

< Önceki		Sonraki >